Jun
28
Podział ustaw zgromadzeń ludowych
Filed Under Prawo rzymskie | Comments Off
Ustawy zgromadzeń ludowych ze względu na tryb powstania dzielimy na :
leges rogatae – ustawy przyjęte w drodze rogatio czyli w zwyczajnym trybie ustawodawczym (na zgromadzeniach ludowych)
leges datae – ust. w których następowało odwrócenie procesu ustawodawczego. To magistrat wydawał ustawy z upoważnienia ludowego (w sytuacjach wyjątkowych np. przewidywania wojny).
leges dictae – zarządzenia cesarza lub jego urzędników dla uregulowania spraw w posiadłościach cesarskich. Nie była to więc ustawa w sensie dosłownym lecz zarządzenie dla danej prowincji.
Jun
20
Proces legislacyjny na zgromadzeniu ludowym
Filed Under Prawo rzymskie | Comments Off
Proces legislacyjny na zgromadzeniu ludowym rozpoczynał wniosek ustawodawczy magistratury posiadającej ius agendi cum populo (tzn. prawo wnioskowania z upoważnienia ludu). Zatem tryb ustawodawczy rozpoczynał wniosek magistratury przedkładany na zgromadzenie ludowe. Wniosek ten musiał zostać zatwierdzony przez senat (zgromadzenie starszych, ojców republiki rzymskiej) i zgromadzenie ludowe nie mogło dyskutować nad projektem tylko przyjąć go lub odrzucić przez aklamację. Jeśli magistratura miała wątpliwości czy jej wniosek będzie właściwie zrozumiany, czy będzie przyjęty bezproblemowo przez zgromadzenie ludowe, mogła zwołać zgromadzenie przygotowawcze w czasie którego miała prawo wyłuszczać motywy podjęcia wniosku. Gdy wniosek został przedstawiony właściwemu zgromadzeniu ludowemu dyskusja już nie była możliwa.
Zgromadzeniu ustawodawczemu przedstawiał magistrat wniosek w drodze promulgacji.
- promulgatio – pierwsza czynność trybu ustawodawczego. Przyjęcie lub odrzucenie wniosku następowało w drodze rogacji.
- rogatio – przyjęcie lub odrzucenie wniosku bez dyskusji nad jego treścią.
Wynik 50% +1% – wniosek stawał się prawem.
– renuntiatio – ogłoszenie publicznie wyniku głosowania.
Jeszcze senat mógł odrzucić ustawę ale tylko z przyczyn formalnych. Nie miał prawa ingerować w jej treść.
Jun
18
Prawo stanowione
Filed Under Prawo rzymskie | Comments Off
Obok zwyczaju prawo może powstawać drogą jego stanowienia czyli drogą ustawodawczą. W czasach królewskich powstawało drogą ustaw królewskich i kapłańskich. Prawodawcą miał być ponoć już Romulus. Dopiero w okresie republiki wykształcił się proces ustawodawczy. Ustawy ( leges ) przez długi okres był zasadniczym źródłem tworzenia prawa. Leges to ustawy oparte na uchwałodawczych uprawnieniach zgromadzeń ludowych.
Zgromadzenia ludowe przeszły pewną ewolucję początkowo były one :
- kurialne : organizowanie ich opierało się na kuriach rodowych. Uczestniczyli w nich wyłącznie patrycjusze później plebejusze i wówczas powstały:
- centurialne : organizacje oparte o centuria, czyli klasy wolnych mieszkańców Rzymu. Zgromadzenia centurialne podzielone były na 7 klas , przy czym klasa pierwsza (którą stanowili Rzymianie będący właścicielami 100 tys. funtów miedzi czyli tzw. asów) uprawniona była 98 głosów. sześć pozostałych klas o niższym cenzusie posiadania dysponowało pozostałymi głosami.
- trybusowe : zgromadzenia wg. tribus. Uczestniczyli w nich wszyscy wolni obywatele rzymscy podzieleni na trybuty.
Zgromadzenia ludowe straciły moc prawotwórczą w Ι w. n.e. Za Tyberiusza pozbawiono je prawa wyboru magistratur. W praktyce zaprzestały swej działalności po śmierci cesarza Nerwy (96-98).
Jun
14
Prawo zwyczajowe
Filed Under Prawo rzymskie | Comments Off
Prawo zwyczajowe – zwyczaj długotrwale stosowany przez ludzi w przekonaniu, że stosują oni prawo (mos maiorum). Mos maiorum traci zdolność moralnego oddziaływania na Rzymian u schyłku republiki (zmiany sposobu życia elit rzymskich – zbytek i korupcja. „Rozwiązłość i buta pojawiła się po tym gdy Rzym przestał obawiać się Kartaginy”).
Mos maiorum – zwyczaj ( jeszcze nie prawo zwyczajowe)
keep looking »